درس چهارم : مسائل علم اصول ما براى آشنايى دانشجويان محترم با مسائل علم اصول كلياتى ذكر مىكنيم ولى از ترتيبى كه اصوليون دارند پيروى نمىكنيم ، بلكه ترتيب نوى كه خود آن را بهتر مىدانيم به مطالب مىدهيم . قبلًا گفتيم كه علم اصول علم دستورى است ، يعنى روش و راه استنباط صحيح احكام را از منابع اصلى به ما مىآموزد . عليهذا مسائل علم اصول همه مربوط است به منابع چهارگانه‌اى كه در درس دوم شرح داديم . از اين رو مسائل علم اصول يا مربوط است به كتاب و يا به سنت ( و يا به هر دو ) و يا به اجماع و يا به عقل . اكنون مىگوييم احياناً ممكن است در مواردى بر بخوريم به اينكه از هيچ يك از منابع چهارگانه نتوانيم حكم اسلامى را استنباط كنيم ، يعنى راه استنباط بر ما مسدود باشد . در اين موارد شارع اسلام سكوت نكرده است و يك سلسله قواعد و وظايف عملى - كه از آنها به « حكم ظاهرى » مىتوانيم تعبير كنيم - براى ما مقرر كرده است . به دست آوردن وظيفه عملى ظاهرى پس از مأيوس شدن از استنباط حكم واقعى نيز خود نيازمند به اين است كه ما راه و روش و دستور استفاده از آن قواعد را بياموزيم . عليهذا علم اصول كه علم دستورى است دو قسمت مىشود . يك قسمت آن